| Ευρετήριο Άρθρου |
|---|
| Henri Cartier-Bresson |
| Σελίδα 2 |
| Σελίδα 3 |
| Όλες οι Σελίδες |
Henri Cartier-Bresson
(22/08/1908 – 03/08/2004)
Θεωρείται ως ένας από τους σημαντικότερους φωτογράφους του 20ου αιώνα και ειδικότερα ένας από τους «πατέρες» της φωτοδημοσιογραφίας (photojournalism).
Ο Γάλλος Henri Cartier-Bresson, γεννήθηκε στις 22 Αυγούστου τού 1908 στο Chanteloup-en-Brie στο διαμέρισμα Seine-et-Marne της Γαλλίας, κοντά στο Παρίσι. Ήταν το μεγαλύτερο από τα 5 παιδιά μιας αρκετά εύπορης οικογένειας. Αυτή η οικονομική άνεση τον βοήθησε ώστε να μπορεί να ασχοληθεί με την φωτογραφία, πολύ πιο ανεξάρτητα από άλλους φωτογράφους της εποχής του, μιας και το βιοποριστικό δεν ήταν στο μενού της ημέρας για εκείνον.
Ο πατέρας του ήταν ένας πλούσιος παραγωγός κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, του οποίου τα νήματα ήταν παρόντα σε κάθε γαλλικό σετ ραπτικής. Οι οικογένεια από την μεριά της μητέρας του ήταν έμποροι βαμβακιού και γαιοκτήμονες από την Νορμανδία, όπου και πέρασε κομμάτι των παιδικών του χρόνων. Οι οικογένεια του κατοικούσε σε μία συνοικία της αστικής τάξης στο Παρίσι, κοντά στην Pont de l' Europe και του παρείχε οικονομική ενίσχυση για να αναπτύξει το ενδιαφέρον του για την φωτογραφία με έναν πιο ανεξάρτητο τρόπο απ' ότι άλλοι σύγχρονοί του. Ο ίδιος περιγράφει την οικογένεια του ως "Καθολικούς σοσιαλιστές".
Όταν ήταν μικρό παιδί, ο Cartier-Bresson σκίτσαρε στον ελεύθερό του χρόνο. Πολύ αργότερα ο ίδιος θα πει: «Για μένα η φωτογραφία υπήρξε απλώς ένα είδος άμεσου σκίτσου που γίνεται με διαίσθηση και που δεν μπορείς να διορθώσεις. Αν το διορθώσεις, τότε έχεις την επόμενη φωτογραφία». Κατά την παιδική του αυτή ηλικία, διαθέτει μια φωτογραφική μηχανή Box Brownie (το πρώτο μοντέλο τής Kodak), που χρησιμοποιούσε για να παίρνει φωτογραφίες στις διακοπές, ενώ αργότερα πειραματίζεται με μία View Camera 3x4 ιντσών. Ο πατέρας του ήταν σίγουρος ότι ο γιος του θα συνέχιζε την οικογενειακή επιχείρηση αλλά ο ίδιος ήταν ισχυρογνώμων και απωθούνταν από αυτή την προοπτική.
O Bresson μαθητεύει στα καλύτερα λύκεια της Γαλλικής πρωτεύουσας και ειδικότερα φοιτεί στην Ecole Fenelon, ένα Καθολικό σχολείο του Παρισιού. Μετά από αρκετές αποτυχημένες προσπάθειες να μάθει μουσική, ο θείος του Λουί, ένας ταλαντούχος ζωγράφος, τον εισαγάγει στην ελαιογραφία. Τα μαθήματα ζωγραφικής του θείου Λουί, όμως, θα σταματήσουν σύντομα όταν αυτός πεθαίνει στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το 1927 και σε ηλικία 19 ετών, μπαίνει σε μια ιδιωτική σχολή καλών τεχνών, την Lhote Academy, το στούντιο του κυβιστή ζωγράφου και γλύπτη Andre Lhote. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο σουρεαλισμό, αναπτύσσοντας ιδιαίτερη σχέση με τους σουρεαλιστές και κυρίως με τον Andre Breton. Αποδέχεται απόλυτα την πίστη τους στη διαίσθηση, καθώς και την επαναστατημένη στάση τους απέναντι σε κάθε τι το κατεστημένο «τόσο στη τέχνη όσο και στη ζωή». Συνεχίζει τις σπουδές του στη ζωγραφική με τον Jacques Emile Blanche, που έκανε πορτρέτα κοινωνικών και πολιτικών προσώπων. Την ίδια περίοδο διαβάζει Ντοστογιέφσκι, Σοπενάουερ, Ρεμπώ, Νίτσε, Μαλλαρμέ, Φρόιντ, Προυστ, Τζόις, Χέγκελ, Ένγκελς και Μαρξ. Παράλληλα, και λόγω του καθηγητή του Andre Lhote, αναπτύσσει ένα μεγάλο ενδιαφέρον για τη μοντέρνα τέχνη, που συνδυάζεται με το θαυμασμό του για έργα της Αναγέννησης, όπως τα αριστουργήματα των Paolo Uccello, Masaccio, Piero della Francesca κλπ.
Αν και ο Cartier-Bresson ξεκινά σταδιακά να νιώθει άβολα με τη «γεμάτη κανόνες» προσέγγιση της Τέχνης από τον Lhote, η αυστηρή θεωρητική εκπαίδευση που του προσέφερε, θα τον βοηθήσει αργότερα να αντιμετωπίσει και να λύσει προβλήματα καλλιτεχνικής μορφής και σύνθεσης στη φωτογραφία. Για το λόγο αυτό ο Bresson θεωρούσε πολλές φορές τον Lhote ως «τον καθηγητή φωτογραφίας του, χωρίς φωτογραφική μηχανή».
Ωριμάζει καλλιτεχνικά σε ένα ταραχώδες πολιτιστικό και πολιτικό περιβάλλον. Το 1928-29 σπουδάζει ζωγραφική και λογοτεχνία της Αγγλίας στο Cambridge και γίνεται δίγλωσσος. Παρόλο που είναι γνώστης των ιδεών και των θεωριών που υφίστανται, δε μπορεί να βρει τον τρόπο να εκφράσει τη φαντασία και την ευρηματικότητα του μέσα από τους πίνακες. Δεν είναι τυχαίο πως το μεγαλύτερο μέρος της τότε δουλείας του έχει καταστραφεί από τον ίδιο.
Περίπου αυτήν την εποχή, παράλληλα με τη στρατιωτική του θητεία, αρχίζει να ασχολείται με τη φωτογραφία. Το γεγονός αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο, μιας και από τα τέλη της δεκαετίας του ’20, οι σχολές φωτογραφίας και του φωτογραφικού ρεαλισμού αναπτύσσονταν ραγδαία σε όλη την Ευρώπη, χαρακτηρίζοντας την απαρχή της «φωτογραφικής επανάστασης». Στο Παρίσι γνωρίζει κάποιους φωτογράφους, οι οποίοι τού δείχνουν φωτογραφίες τού Atget, που τον εντυπωσιάζουν. Αγοράζει τότε μια μηχανή 9Χ12 με τρίποδο και φωτογραφίζει διάφορα ακίνητα θέματα «νομίζοντας ότι κάνει Τέχνη», όπως θα γράψει αργότερα ο ίδιος στον πρόλογο τού βιβλίου του “Images a la sauvette”.
Το 1931, σε ηλικία 22 ετών, και αφού ολοκληρώνει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, εγκαταλείπει τις συστηματικές σπουδές και φεύγει για ένα ταξίδι στην Αφρική. Όπως θα δηλώσει ο ίδιος αργότερα σε μια συνέντευξή του: «έφυγα από το στούντιο του Lhote γιατί δεν ήθελα να αποδεχθώ τη συστημική προσέγγιση της Τέχνης. ήθελα να είμαι ο εαυτός μου. Να αλλάξω μέσω της ζωγραφικής μου τον κόσμο όσο τίποτα άλλο στον κόσμο». Επιστρέφει από το ταξίδι άρρωστος και η θεραπεία και ανάρρωσή του διαρκούν ένα μεγάλο διάστημα. Τότε αγοράζει στη Μασσαλία, μια από τις πρώτες Leica που κυκλοφορούν, αυτή με φακό 50 χιλιοστών, που θα τον συνοδεύει για πολλά χρόνια.
Εμπνευσμένος από μια φωτογραφία του 1930, του Ούγγρου φωτογράφου Martin Munkacsi με τίτλο «Three Boys at Lake Tanganyika» (μπορείς να τη δεις στη διεύθυνση: http://www.artnet.com/artwork/132846/376/martin-munkacsi-liberia.html), σταματά να ασχολείται με τη ζωγραφική και η φωτογραφία παίρνει σοβαρό ρόλο στη ζωή του. Όπως εξηγεί ο ίδιος «Όταν είδα για πρώτη φορά τη φωτογραφία του Munkacsi, με τα 3 μαύρα παιδιά να τρέχουν στα κύματα, δε μπορούσα να πιστέψω πως μπορεί να συλληφθεί μια τέτοια εικόνα με μια φωτογραφική μηχανή. Τότε ήταν η στιγμή που πήρα απλά τη μηχανή μου και βγήκα στο δρόμο».
Από τότε αρχίζει να «δουλεύει σκληρά και για την δική του ευχαρίστηση», έχοντας εξασφαλίσει ένα μικρό εισόδημα από την οικογένειά του. Συνειδητοποίησε πως για να βγάλει τις φωτογραφίες που επιθυμούσε με τον τρόπο που ήθελε χρειαζόταν σταθερό χέρι. Δεν ήθελε όμως να ανοίξει το διάφραγμα και να χρησιμοποιεί υψηλές ταχύτητες γιατί θα έχανε το βάθος πεδίου. Έτσι λοιπόν, έκοψε εντελώς το οινόπνευμα, το κάπνισμα και κάθε βλαβερή συνήθεια, αρχίζοντας παράλληλα εντατική γυμναστική. Γύρναγε όλη τη μέρα και φωτογράφιζε. Τις μόνες μέρες που καθότανε, ήταν οι μέρες με πολύ δυνατό ήλιο, αφού ο ήλιος περιόριζε τις οπτικές του γωνίες. «Προσπαθούσα να συλλάβω σε μια και μοναδική εικόνα το ουσιώδες μιας σκηνής που ξετυλιγόταν μπροστά μου», λέει ο ίδιος. Ταξιδεύει αρκετά, παρόλο που δεν τού αρέσουν τα ταξίδια, γιατί πιστεύει ότι το στοιχείο έκπληξης που γεννούν είναι θετικό για τη φωτογράφηση. Όσο για τα θέματά του, πάντα τα άφηνε στο τυχαίο της στιγμής.
Φωτογραφίζει στις Βρυξέλλες, στο Σαλέρνο της Ιταλίας, στη Μαδρίτη, στη Βαλένθια, στη Μαρσέιγ και βέβαια στο Παρίσι. Οι φωτογραφίες του για πρώτη φορά το 1933, εκτίθενται στο Julien Levy Gallery της Νέας Υόρκης και στη συνέχεια στη Ateneo Club στη Μαδρίτη. Εκεί εκτίθενται μεταξύ άλλων και κάποιες από τις σημαντικότερες φωτογραφίες του, δείγματα των οποίων βλέπουμε παρακάτω:
FRANCE. Paris. Place de l'Europe. Behind the Gare Saint-Lazare. 1932
Η διασημότερη ίσως φωτογραφία του. Η φωτογραφία δεν είναι στημένη. Όπως θα δηλώσει ο ίδιος «Υπήρχε μια σανίδα από τις επισκευές του φράχτη πίσω από τον σταθμό Gare Saint-Lazare. Έτυχε να βρίσκομαι στο σημείο εκείνο με τη μηχανή μου, μέσω ενός κενού στο φράχτη, και εκείνη τη στιγμή της λήψης ο άντρας πήδηξε». Προσέξτε σας παρακαλώ και την παρακάτω λεπτομέρεια: Τη χορευτική φιγούρα στην αφίσα που βρίσκεται στο βάθος. Μιμείται τέλεια την κίνηση του κυρίου που ίπταται. Μια από τις μαγικές λεπτομέρειες της φωτογραφίας αυτής.
FRANCE. The Var department. Hyères. 1932
Η δεύτερη πιο γνωστή φωτογραφία του. Λιτή και μυστηριώδης. Ο ίδιος ο ισχυρίζεται πως ο ποδηλάτης πέρασε τυχαία την ώρα που έκανε το κλικ.
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
