PhotoGR

Ίσως η μόνη κατηγορία που ακόμα αντιστέκεται ως ένα σημείο στην λαίλαπα της ψηφιακής εποχής και των ψηφιακών επεμβάσεων. Πλέον δεν υπάρχει φίλτρο το οποίο να μην μπορεί να εξομοιωθεί από κάποιο πρόγραμμα επεξεργασίας όπως το Adobe Photoshop για παράδειγμα ή μήπως δεν είναι έτσι ακριβώς τα πράγματα και υπάρχει; Δύο είναι για την ακρίβεια, το πολωτικό και το ουδέτερης πυκνότητας, δυο φίλτρα που μαζί με τα ουδέτερης πυκνότητας ντεγκραντέ αποτελούν την "Αγία Τριάδα" των φίλτρων που κάθε φωτογράφος τοπίου πρέπει να έχει μαζί.  Και αν τα ντεγραντέ μπορούν να αντικατασταθούν από τεχνικές όπως το blending τα άλλα δύο δεν βγαίνουν ποτέ από την τσάντα. Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή και ας ξεκινήσουμε από το πολωτικό το οποίο είναι εντελώς διαφορετικό από τα άλλα δύο.

1. Πολωτικό

Δεν θα αναλύσω τις φυσικές ιδιότητες με τις οποίες επιτυγχάνεται η πόλωση γιατί νομίζω ενδιαφέρει περισσότερο το τι κάνει παρά το πώς το κάνει. Tο μόνο που χρειάζεται να θυμάται κανείς είναι ότι μέγιστη πόλωση επιτυγχάνεται όταν ο φακός βρίσκεται σε ορθή γωνία με τον ήλιο. Δηλαδή εμπειρικά όταν ο ήλιος βρίσκεται στον ώμο μας όταν βγάζουμε φωτογραφία κοιτώντας προς τα μπροστά. Το πολωτικό λοιπόν είναι το μοναδικό φίλτρο που μπορεί να κάνει τον ουρανό να φαίνεται πιο μπλε, να αφαιρεί αντανακλάσεις από φύλλα, νερά αλλά και παράθυρα να αυξάνει τον κορεσμό των χρωμάτων και όλα αυτά με μια απλή περιστροφή. Είναι το πιο εύχρηστο φίλτρο από τα τρία μιας και τα αποτελέσματά του είναι εμφανή με το μάτι πριν ακόμα βγάλουμε την φωτογραφία απλά παρατηρώντας μέσα από το προσοφθάλμιο της μηχανής ή από το LCD αν χρησιμοποιούμε live view.   Σε περιπτώσεις λοιπόν που θέλουμε να τονίσουμε το χρώμα του ουρανού και να κάνουμε τα σύννεφα πιο ευδιάκριτα αυξάνοντας την αντίθεση άσπρου-μπλέ χρησιμοποιούμε πολωτικό όπου ανάλογα με το επίπεδο της πόλωσης είναι και περισσότερο ή λιγότερο εμφανή τα αποτελέσματα.

Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο χρησιμοποιούμε το πολωτικό είναι για τον έλεγχο των αντανακλάσεων. Ανάλογα με το ποσό της περιστροφής μπορούμε να παρατηρήσουμε τις αντανακλάσεις π.χ. σε βρεγμένες επιφάνειες όπως βράχια και φυλλώματα να εμφανίζονται ή να εξαφανίζονται. Οι αντανακλάσεις γενικά επηρεάζουν το κοντράστ και όπου υπάρχουν το τοπικό κοντράστ ας πούμε εμφανίζεται μειωμένο με αποτέλεσμα τα χρώματα να φαίνονται πιο ξεπλυμένα. Χρησιμοποιώντας το πολωτικό για να εξαφανίσουμε τις αντανακλάσεις ουσιαστικά κάνουμε μια επέμβαση σε αυτό το τοπικό κοντράστ και έτσι τα χρώματα να φαίνονται πιο έντονα και κατά συνέπεια δίνεται η εντύπωση της αύξησης του κορεσμού. Το πολωτικό φίλτρο επίσης είναι ιδανικό για να κάνει ένα ουράνιο τόξο να ξεχωρίσει από τον περιβάλλοντα χώρο.

Είναι ένα φίλτρο το οποίο μας επιτρέπει να εκφραστούμε δημιουργικά χωρίς βέβαια να σημαίνει ότι πρέπει πάντα να χρησιμοποιείται. Το πολωτικό δεν είναι ένα φίλτρο για όλες τις δουλειές έχει συγκεκριμένες λειτουργίες και η χρήση του ως ένα φίλτρο που θα αντικαθιστά το προστατευτικό του φακού αλλά θα κάνει και κάτι παραπάνω είναι πέρα για πέρα λανθασμένη. Μετά την χρήση του πρέπει πάντα να βγαίνει από τον φακό επιστρέφοντας στην θήκη του για να βιδωθεί πάλι στον φακό όταν θα ξαναχρειαστεί.  Ένα πράγμα που χρειάζεται να ξέρει κάποιος για το πολωτικό του είναι το πόσο φώς εμποδίζει να περάσει από μέσα του για να μπορέσει να αντισταθμίσει τον χρόνο έκθεσης. Συνήθως οι τιμές φωτός που κόβουν τα πολωτικά είναι από ένα μέχρι δύο στοπ ανάλογα με την ποιότητα των κρυστάλλων. Όσο πιο φωτεινό είναι (διαυγές) τόσο καλύτερη η ποιότητα του πολωτικού και λιγότερο το φώς που κόβει. Αντίθετα όσο πιο σκούρο είναι σημαίνει ότι η ποιότητα των κρυστάλλων δεν είναι και η καλύτερη και έχει και ως αποτέλεσμα να εμποδίζει και περισσότερο φως να περάσει μέσα από τον φακό.

Πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή όταν το χρησιμοποιούμε με ευρυγώνιους αλλά και υπερευρυγώνιους φακούς. Επειδή η γωνία θέασης αυτών των φακών είναι μεγάλη η πόλωση δεν είναι ομοιόμορφη σε όλο το κάδρο με αποτέλεσμα ο ουρανός να εμφανίζεται πιο σκούρος σε σημεία όπως στην παρακάτω φωτογραφία που ο ουρανός είναι πιο σκούρος στα δεξιά. Είναι καθαρά θέμα γούστου του φωτογράφου αυτό, εγώ προσωπικά προσπαθώ να το αποφεύγω. Εκεί που σίγουρα δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε πολωτικό είναι στις πανοραμικές φωτογραφίες μιας και η γωνία θέασης είναι μεταβαλλόμενη σε σχέση με τον ήλιο με αποτέλεσμα να εμφανίζονται σκούρα «μπαλώματα» κατά την συρραφή τακτικά επαναλαμβανόμενα ανάλογα με των αριθμό λήψεων.

Τέλος πρέπει να είμαστε προσεκτικοί να αποφεύγουμε την υπερ-πόλωση. Μερικές φορές όταν οι ατμοσφαιρικές συνθήκες είναι καλές ή όταν βρισκόμαστε σε μεγάλο υψόμετρο ο ουρανός είναι από μόνος του αρκετά μπλε. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε πολωτικό για να αυξήσουμε την αντίθεση μεταξύ ουρανού και σύννεφων όπως είπαμε παραπάνω αλλά  να είμαστε προσεκτικοί με το ποσό της περιστροφής γιατί καλό μεν το μπλε αλλά όταν παραγίνει πέφτει λίγο βαρύ.

Στην ελληνική αγορά κυκλοφορούν διάφορες μάρκες πολωτικών από τις οποίες ξεχωρίζουν σε ποιότητα η B+W και η HOYA.

Κλείνοντας το κεφάλαιο πολωτικό να παραθέσω μια φωτογραφία μου που το συγκεκριμένο φίλτρο έπαιξε μεγάλο ρόλο μιας και μου επέτρεψε να αφαιρέσω την γυαλάδα των βράχων ώστε να μην αποσπάνε το μάτι ενώ ταυτόχρονα αναδειχτήκαν και οι υφές τους ενισχύοντας παράλληλα την συνολική μπλε χροιά που επικρατούσε στην σκηνή την ώρα εκείνη