PhotoGR

Το παρόν άρθρο πρέπει να ξεκαθαρίσω ότι δεν είναι σε καμιά περίπτωση τεχνικό, μιας και δεν θεωρώ τον εαυτό μου επαρκή σε τεχνικά φωτογραφικά θέματα. Απλώς νομίζω ότι έχω κάποια σχόλια να καταθέσω, σημαντικά μόνο και μόνο, λόγω της σύμπτωσης της ιδιότητάς μου ως σκηνοθέτης θεάτρου και της παράλληλης ενασχόλησής μου με τη φωτογραφία.

Α. Είδη

Φωτογράφιση μπορεί να γίνει με δυο τρόπους. Μπορεί κάποιος να φωτογραφίσει κατά τη διάρκεια της παράστασης ή πιο οργανωμένα σε μια από τις τελικές πρόβες. Εδώ θα ασχοληθούμε με τη δεύτερη περίπτωση που είναι και η πιο επαγγελματική.

Β. Συνθήκες

Φωτογράφιση δεν μπορεί να γίνει πριν το τελευταίο στάδιο των προβών και φυσικά αν δεν υπάρχει σχετικά έτοιμος ο φωτισμός. Αυτό σημαίνει πως ο φωτογράφος πρέπει οπωσδήποτε να κληθεί να παρακολουθήσει αρχικά μια ή δυο πρόβες να συζητήσει με το σκηνοθέτη και να καταλάβει το στήσιμο των σκηνών, το στυλ της παράστασης (σκηνοθετική άποψη) και τους φωτισμούς της.

Γ. Η φωτογράφιση

Εδώ μπορεί να υπάρχουν τρεις περιπτώσεις:
α) Ξεκινάει η φωτογράφιση απ’ την αρχή του έργου και ο σκηνοθέτης επιλέγει τις σκηνές που θέλει και λέει στο φωτογράφο τι να τραβάει. Η περίπτωση αυτή είναι αρκετά δεσμευτική και λιγότερο καλλιτεχνική για τον φωτογράφο. Παρόλα αυτά μπορεί να αυτενεργήσει τραβώντας τη σκηνή που του ζητείται από διάφορες πλευρές ή παίζοντας με την εστίαση σε διαφορετικά πρόσωπα.
β) Η φωτογράφιση γίνεται με βάσει τις σημειώσεις που έχει κρατήσει ο φωτογράφος και οι εντολές δίνονται από τον ίδιο ακόμα και με ελαφρές τροποποιήσεις στις πόζες και στον φωτισμό. Αυτή η περίπτωση είναι πολύ δυναμικά καλλιτεχνική και η ευθύνη του αποτελέσματος βαρύνει αποκλειστικά τον φωτογράφο. Είχα περίπτωση που αφέθηκα σ’ έναν φωτογράφο την εποχή των φιλμ και το αποτέλεσμα ήταν ολοκληρωτικά καταστροφικό. Αλλά είχα και περιπτώσεις καταπληκτικών φωτογραφήσεων από πραγματικούς καλλιτέχνες.
γ) Η σπάνια περίπτωση του να φωτογραφίζει ο ίδιος ο σκηνοθέτης, σ’ αυτήν την κατηγορία συγκαταλέγεται ο γράφων. Έχει πολλά ατού όπως είναι κατανοητό. Ξέρει το έργο πολύ καλά, γνωρίζει τις στιγμές και κυρίως μπορεί να πει οτιδήποτε στους ηθοποιούς με τον τρόπο του χωρίς να πέσει θύμα γκρίνιας (όλα είναι στο παιχνίδι και οι ηθοποιοί δεν φημίζονται για την καλοσύνη τους).

[Εξηγώ το ξεκίνημά μου στη θεατρική φωτογραφία: άρχισα να φωτογραφίζω, όταν κουράστηκα από τους καλλιτέχνες φωτογράφους που μετά την πανάκριβη πληρωμή τους δεν μου έδιναν τα φιλμ με αποτέλεσμα να τους ψάχνω κάθε φορά που μου τελείωναν οι φωτογραφίες μιας παράστασης. Προηγουμένως είχα χρόνια ασχοληθεί με τη φωτογραφία ερασιτεχνικά κι έτσι έχοντας και μια σχετική πείρα στη θεατρική φωτογραφία ξεκίνησα αποκτώντας αρχικά την Nikon F70 στα μέσα της δεκαετίας του 90 (Σημειωτέον ότι άρχισα να σκηνοθετώ επαγγελματικά από το 1993). Γι αυτό ακόμα και σήμερα λέω ότι φωτογραφίζω από ανάγκη…]

Μετά από πολλές (και οικονομικά αιματηρές ) δοκιμές κατέληξα να φωτογραφίζω με φιλμ 1600 ασπρόμαυρα και έγχρωμα και αποκλειστικά με έναν sigma τον 35-70 σχετικά καλό.  Η επιλογή γρήγορων φακών και 1600 iso δεν είναι τυχαία στο θέατρο. Οι καλές παραστάσεις δεν βασίζονται σ’ αυτό που στο θέατρο ονομάζουμε «γενικό φωτισμό» αλλά στους ατμοσφαιρικούς φωτισμούς που παράγουν σκιές και έντονα κοντράστ μεταξύ φωτός και σκοταδιού. Αυτό σημαίνει πως πολλές φορές μπορεί ο ηθοποιός να φωτίζεται από έναν προβολέα πράγμα που δίνει ένα εξπρεσιονιστικό αποτέλεσμα, πολύ σκληρό για τα δεδομένα του studio ή της «καλής φωτογραφίας» αλλά όμορφο θεατρικά και πολύ κοντά στο ζητούμενο του σκηνοθέτη. Στα 1600 iso λοιπόν, κατέληξα να παίζω μόνο με την προτεραιότητα ταχύτητας από τα 30 μέχρι και τα 100 όταν ο φωτισμός γινόταν έντονος και έτσι να είμαι γρήγορος καθώς οι συνθήκες της φωτογράφισης άλλαζαν συχνά. Βέβαια τότε έχοντας 2 ασπρόμαυρα και 2 έγχρωμα φιλμ έκανα φωτογράφιση 2 φορές ή 2 συνεχόμενες μέρες. Τώρα τα πράγματα είναι διαφορετικά με τις ψηφιακές στις οποίες πέρασα κατά σειρά με την D70 (που μου την έκλεψαν μαζί με τους φακούς) και τώρα την D80 και κύριο φακό μου πάλι έναν sigma 18-50 στα 2,8 πολύ καλύτερο ποιοτικά από τον προηγούμενο.